Wystawienie faktury a obowiązek podatkowy z tytułu usług najmu

W świetle przepisów ustawy o VAT obowiązujących od 1 stycznia 2014 r. fakturę wystawia się nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru lub wykonano usługę. A zatem, co do zasady fakturę należy wystawić najpóźniej 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy. Ustawodawca przewidział jednak szereg wyjątków od tej reguły, tak jak np. w przypadku usług najmu i innych podobnych świadczeń.

Zgodnie z art. 106i ust. 3 pkt 4 ustawy o VAT fakturę wystawia się nie później niż z upływem terminu płatności - w przypadku, o którym mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4. Przepis art. 19 ust. 5 pkt 4 powołanego aktu prawnego odnosi się zaś do takich usług jak np. usługi telekomunikacyjne, najem, dzierżawa, leasing, usługi stałej obsługi prawnej i biurowej czy dystrybucji energii elektrycznej, tj. do usług, dla których obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury.

Jeżeli jednak podatnik nie wystawił faktury lub wystawił ją z opóźnieniem, to na mocy art. 19a ust 7 ustawy o VAT, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą upływu terminów wystawienia faktury określonych w art. 106i ust. 3 i 4, a w przypadku gdy nie określono takiego terminu - z chwilą upływu terminu płatności.

Skoro przepis art. 106i ust. 3 pkt 4 uzależnia obowiązek wystawienia faktury z tytułu najmu od upływu terminy płatności, nie ma innej możliwości, jak przyjąć, że dla udokumentowania usług najmu fakturę należy wystawić najpóźniej z upływem terminu płatności. Warto przy tym podkreślić, iż ustawodawca nie wskazuje żadnych szczególnych zasad określania terminu płatności. W tym zakresie strony transakcji mają pełną swobodę i mogą ustalić dowolny termin w ramach łączącej ich umowy, np. _ z góry do 10. dnia miesiąca _.

Problem pojawia się jednak wtedy, gdy umowa uzależnia termin zapłaty za usługi najmu od daty wystawienia faktury, a usługodawca takiej faktury nie wystawił. Dochodzi tu do pewnego paradoksu, w którym ustawodawca nakazuje wystawić fakturę najpóźniej z upływem terminu płatności, zaś sam termin płatności liczy się od daty wystawienia faktury.

Co istotniejsze, w takim przypadku dopóki faktura nie zostanie wystawiona, nie będzie można rozpoznać obowiązku podatkowego z tytułu zrealizowanych usług najmu. Dlatego też usługodawcy powinni przestrzegać w takiej sytuacji obowiązku wystawienia faktury, aby nie narazić się na możliwe ryzyko podatkowe, zwłaszcza gdy faktury nie są wystawiane w ogóle lub przez stosunkowo długi czas.